عبد الحسين نوايى
106
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
هوىوهوس درباريان مىگرديد . اين مجلس براى ايجاد توانائى پرداخت بدهى ملى وسائل لازم فراهم نمود و دويستهزار ليره بر ميزان درآمد افزود و ششصد هزار ليره از ميزان مصارف كاست و حال آنكه سابقا ميزان درآمد ساليانه بالغ بر يك ميليون و چهارصد و سى هزار ليره و ميزان هزينه در حدود دو ميليون ليره و كمبود عبارت از پانصد و هفتادهزار ليره بود كه در نتيجهء اقدامات مجلس نه تنها كمبودى وجود نداشت بلكه ساليانه متجاوز از دويست و سىهزار ليره فرونى فراهم گرديد . تاكنون آنچه عايد كشور مىشد به حساب عايدات شخصى شاه منظور مى گشت . ولى طبق قانون اساسى جديد ، براى شاه مبلغ معين و محدودى در نظر گرفته شد و در مورد شاه فعلى اين مبلغ ساليانه به يكصد و بيستهزار ليره تعيين گرديد . در وهلهء دوم بر خلاف عملياتى كه سابقا مجرى بود . كليهء افراد ايرانى صرف نظر از نژاد و كيش در رتبهء واحد مساوى منظور گشتند . چنان كه در مجلس ، نمايندهء جامعهء زردشتيان ايران پذيرفته شد . در وهلهء سوم در شهرستانها انجمنهاى ولايتى تأسيس گشت تا در امر وصول ماليات نظارت نموده و اعمال حكام را تحتنظر گيرند و انجمنهاى ديگر از جمله انجمن شهر در كليهء شهرها تأسيس يافت . اين دو نوع انجمن براى بهبود اوضاع عمومى به اصلاحات زدند و در قلمرو ادارى خود به وسائل متعددهء مادى به ترميم اوضاع پرداختند . از جملهء قوانين مفيدى كه از تصويب مجلس شوراى ملى گذشت قوانين مربوط به وضع رفتار حكام و اختيارات انجمنهاى محلى بود و ديگر قانون شركتهاى بازرگانى و ديگر قانون اصلاح وضع مستمريات و قانون مطبوعات و غيره بود . انجمنهاى رسمى فوق الذكر كه داراى نام مشابهى هستند و غالبا خارجيان آنها را از يكديگر فرق نمىگذارند و اشتباه مىكنند ، بايد با كمال دقت از يكديگر تميز داده شوند . انجمنهاى غيررسمى عبارت از بنگاههايى هستند كه كموبيش در